DERNEKLER
KANUNU
Kanun No:
5253
Kabul
Tarihi: 4.11.2004
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç
ve kapsam
MADDE 1.
- Bu Kanunun amacı; dernekler, dernek şube veya temsilcilikleri,
federasyonlar, konfederasyonlar ve yabancı dernekler ile merkezleri yurt
dışında bulunan dernek ve vakıf dışındaki kâr amacı gütmeyen kuruluşların
Türkiye'deki şube veya temsilciliklerinin yasak ve izne tâbi
faaliyetlerini, yükümlülüklerini, denetimlerini ve uygulanacak cezalar ile
derneklere ilişkin diğer hususları düzenlemektir.
Tanımlar
MADDE 2.
- Bu Kanunun uygulanmasında;
a)
Dernek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belirli ve ortak
bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin,
bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle
oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kişi topluluklarını,
b)
Derneğin yerleşim yeri: Derneğin yönetim faaliyetlerinin yürütüldüğü yeri,
c)
Dernek merkezi: Derneğin yerleşim yerinin bulunduğu il veya ilçeyi,
d) Mülkî
idare amiri: Dernek merkezinin bulunduğu yerin vali veya kaymakamını,
e)
Dernekler birimi: İllerde il dernekler müdürlüğünü, ilçelerde dernekler
büro şefliğini,
f)
Plâtform: Derneklerin kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri
sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere girişim,
hareket ve benzeri adlarla oluşturdukları tüzel kişiliği bulunmayan geçici
nitelikteki birliktelikleri,
g) Üst
kuruluş: Derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliği bulunan federasyonları ve
federasyonların oluşturduğu konfederasyonları,
h) Şube:
Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı olarak
açılan, tüzel kişiliği olmayan ve bünyesinde organları bulunan alt birimi,
i)
Temsilcilik: Dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için bir derneğe bağlı
olarak açılan, tüzel kişiliği ve bünyesinde organları bulunmayan alt
birimi,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Dernek
kurma hakkı
MADDE
3. - Fiil ehliyetine sahip gerçek veya tüzel kişiler, önceden izin
almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir.
Ancak,
Türk Silâhlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve
kuruluşlarının memur statüsündeki görevlileri hakkında özel kanunlarında
getirilen kısıtlamalar saklıdır.
Onbeş
yaşını bitiren ayırt etme gücüne sahip küçükler; toplumsal, ruhsal, ahlakî,
bedensel ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını,
sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını
korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile
çocuk dernekleri kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye
olabilirler.
Oniki
yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izni ile çocuk derneklerine
üye olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar.
Çocuk
derneklerine onsekiz yaşından büyükler kurucu veya üye olamazlar.
Dernek
tüzüğü
MADDE
4. - Her derneğin bir tüzüğü bulunur. Bu tüzükte aşağıda gösterilen
hususların belirtilmesi zorunludur:
a)
Derneğin adı ve merkezi.
b)
Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek için dernekçe sürdürülecek
çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile faaliyet alanı.
c)
Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri.
d) Genel
kurulun toplanma şekli ve zamanı.
e) Genel
kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri.
f)
Yönetim ve denetim kurullarının görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği,
asıl ve yedek üye sayısı.
g)
Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl
kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil
edileceği.
h)
Üyelerin ödeyecekleri giriş ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli.
ı)
Derneğin borçlanma usulleri.
j)
Derneğin iç denetim şekilleri.
k)
Tüzüğün ne şekilde değiştirileceği.
l)
Derneğin feshi halinde mal varlığının tasfiye şekli.
Uluslararası faaliyet
MADDE 5.
- Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere
uluslararası faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir, yurt dışında
temsilcilik veya şube açabilir, yurt dışında dernek veya üst kuruluş
kurabilir veya yurt dışında kurulmuş dernek veya kuruluşlara
katılabilirler.
Yabancı
dernekler, Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri
Bakanlığının izniyle Türkiye'de faaliyette veya işbirliğinde bulunabilir,
temsilcilik veya şube açabilir, dernek veya üst kuruluş kurabilir veya
kurulmuş dernek veya üst kuruluşlara katılabilirler.
Tüzel
kişilerin oy kullanması
MADDE
6. - Tüzel kişinin üye olması halinde, tüzel kişinin yönetim kurulu
başkanı veya temsille görevlendireceği kişi oy kullanır. Bu kişinin
başkanlık veya temsil görevi sona erdiğinde, tüzel kişi adına oy
kullanacak kimse yeniden belirlenir.
Şube
genel kurulları
MADDE
7. - Şube genel kurulları olağan toplantılarını merkez genel kurulu
toplantısından en az iki ay önce bitirmek zorundadırlar.
Federasyon ve konfederasyonlar
MADDE
8. - Federasyonların üye sayısının beşten ve konfederasyonların üye
sayısının üçten aşağı düştüğü ve bu durum üç ay içinde giderilmediği
takdirde haklarında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır.
Federasyonlar ve konfederasyonlar temsilcilik dışında her ne ad altında
olursa olsun, başka bir örgüt kuramazlar.
İç
denetim
MADDE
9. - Derneklerde iç denetim esastır. Genel kurul, yönetim kurulu veya
denetim kurulu tarafından iç denetim yapılabileceği gibi, bağımsız denetim
kuruluşlarına da denetim yaptırılabilir. Genel kurul, yönetim kurulu veya
bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun
yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç ve amacın
gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları
doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve
kayıtların mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını,
dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen
aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde yönetim
kuruluna ve toplandığında genel kurula sunar.
Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve
kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi,
yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine
getirilmesi zorunludur.
Yardım ve işbirliği
MADDE
10. - Dernekler, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere,
benzer amaçlı derneklerden, siyasi partilerden, işçi ve işveren
sendikalarından ve meslekî kuruluşlardan maddî yardım alabilir ve adı
geçen kurumlara maddî yardımda bulunabilirler.
5072
sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine
Dair Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, dernekler kamu kurum ve
kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler
yürütebilirler. Bu projelerde kamu kurum ve kuruluşları, proje
maliyetlerinin en fazla yüzde ellisi oranında aynî veya nakdî katkı
sağlayabilirler.
Gelir
ve giderlerde usul ile dernek defterleri
MADDE
11. - Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama
belgesi ile yapılır. Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile toplanması
halinde banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler
alındı belgesi yerine geçer. Alındı belgeleri ve harcama belgelerinin
saklama süresi beş yıldır.
Dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı belgeleri yönetim
kurulu kararı ile bastırılır. Alındı belgelerinin şekli, bastırılması,
onaylanması ve kullanılması ile dernek gelirlerinin toplanmasında
kullanılacak yetki belgesine ilişkin hususlar yönetmelikte düzenlenir.
Dernek gelirlerini toplayacak kişiler yönetim kurulu kararıyla belirlenir
ve bunlar adına yetki belgesi düzenlenir.
Dernekler tarafından tutulacak defter ve kayıtlar ile ilgili usul ve
esaslar yönetmelikte düzenlenir. Bu defterlerin dernekler biriminden ya da
noterden onaylı olması zorunludur.
Sandık kurma
MADDE
12. - Dernekler, tüzüklerinde yazılı olmak ve sağlanan kârı üyelerine
paylaştırmamak, gelir, faiz veya başka adlarla üyelerine aktarmamak
şartıyla üyelerinin yiyecek, giyecek gibi zarurî ihtiyaç maddelerini ve
diğer mal ve hizmetlerle kısa vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla sandık kurabilirler.
Bu
sandıkların kuruluş ve çalışma esasları yönetmelikte düzenlenir.
Dernek görevlileri ve ücretleri
MADDE
13. – Üye sayısının 100 kişiden çok olması şartıyla dernek hizmetleri
gönüllüler veya yönetim kurulu kararı ile göreve başlatılan ücretliler
aracılığıyla yürütülür.
Dernek yönetim ve denetim kurullarının kamu görevlisi olmayan başkan ve
üyelerine ücret verilebilir. Verilecek ücret ile her türlü ödenek, yolluk
ve tazminatlar genel kurul tarafından tespit olunur. Yönetim ve denetim
kurulu üyeleri dışındaki üyelere ücret, huzur hakkı veya başka bir ad
altında herhangi bir karşılık ödenemez.
Dernek hizmetleri için görevlendirilecek üyelere verilecek gündelik ve
yolluk miktarları genel kurul tarafından tespit olunur.
Gençlik ve spor kulüpleri
MADDE
14. - Derneklerden başvurmaları halinde; spor faaliyetine yönelik olanlar
spor kulübü, boş zamanları değerlendirme faaliyetine yönelik olanlar
gençlik kulübü ve her iki faaliyeti birlikte amaçlayanlar gençlik ve spor
kulübü adını alır. Bu kulüpler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce
tutulacak kütüğe kayıt ve tescil edilir.
Kulüplerin organları, bu organların görev ve yetkileri, kulüplerin Gençlik
ve Spor Genel Müdürlüğünce de denetlenmesi ve bunlara yapılacak
yardımların şekil ve şartları, üst kuruluş oluşturmada uyulacak esas ve
usuller, gençlik ve spor faaliyetlerini yürüteceklerin nitelikleri ve
bunlara uygulanacak disiplin işlemleri, kulüplerin kayıt ve tesciline
ilişkin esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Gençlik ve Spor
Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça yürürlüğe konulacak
yönetmelikte düzenlenir.
Tasfiye
MADDE
15. - Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği
tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde
gösterilen esaslara göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde
yapılacağının genel kurul kararına bırakıldığı hallerde, genel kurul
tarafından bir karar alınmamış veya genel kurul toplanamamışsa, yahut
dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin bütün para, mal ve
hakları, mahkeme kararıyla derneğin amacına en yakın ve kapatıldığı
tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.
Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen veya feshine karar verilen
derneklerin tasfiye ve devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler
kütüğündeki kayıtları silinir.
Feshedilmesi için hakkında soruşturma veya dava açılmış olan bir dernek,
fesih ve buna bağlı olarak dernek mallarının devrine dair bir karar aldığı
takdirde, soruşturma ve dava sonuçlanıncaya kadar devir işlemi yapılmaz.
Tasfiye işlemleri sonucu derneklerin defter ve belgelerinin saklanma usulü,
süresi ve tasfiyeye ilişkin gerekli belgeler yönetmelikte düzenlenir.
Basımevlerinin sorumluluğu
MADDE
16. - Basımevleri, dernek gelirlerinin toplanmasında kullanılacak alındı
belgelerini bastıktan sonra, bu belgelerin seri ve sıra numaralarını onbeş
gün içinde mülkî idare amirliğine bildirmek zorundadır.
Hata
ve noksanlıkların giderilmesi
MADDE
17. - Derneklerin iş ve işlemlerinde, bu Kanun ve 4721 sayılı Türk Medenî
Kanunu ile bunlara dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerin hükümlerine
aykırılık tespit edilmesi halinde, konusu suç teşkil etmeyen hata ve
noksanlıkların mülkî idare amirinin yazılı istemi üzerine, ilgili dernek
tarafından otuz gün içerisinde giderilmesi zorunludur.
Yargılama usulü
MADDE
18. - Bu Kanunla ilgili olarak hukuk mahkemelerinde bakılacak davalarda
basit yargılama usulü uygulanır.
Bu
Kanun hükümlerine aykırı davranan failler hakkındaki soruşturma ve
kovuşturma, yer ve zaman kaydı aranmaksızın 3005 sayılı Meşhud Suçların
Muhakeme Usulü Kanunu hükümlerine göre yapılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Denetim ve Bildirimler
Beyanname verme yükümlülüğü ve denetim
MADDE
19. - Dernekler, yıl sonu itibarıyla faaliyetlerini, gelir ve gider
işlemlerinin sonuçlarını düzenleyecekleri beyanname ile her yıl Nisan ayı
sonuna kadar mülkî idare amirliğine vermekle yükümlüdürler. Beyannamenin
düzenlenmesine ilişkin esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Gerekli görülen hallerde, derneklerin tüzüklerinde gösterilen amaçlar
doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve
kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları İçişleri Bakanı veya
mülkî idare amiri tarafından denetletilebilir. Bu denetimlerde kolluk
kuvveti mensupları görevlendirilemez. İçişleri Bakanlığı ve mülkî idare
amirlerinin yapacağı denetimler mesai saatleri içerisinde yapılır. Bu
denetimler en az yirmidört saat önce derneklere bildirilir.
Denetim sırasında görevli memurlar tarafından istenecek her türlü bilgi,
belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya
verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin
yerine getirilmesi zorunludur.
Denetim sırasında, suç teşkil eden fiillerin tespit edilmesi hâlinde,
mülkî idare amiri durumu derhal Cumhuriyet savcılığına ve derneğe bildirir.
Kolluk kuvvetlerinin yetkisi
MADDE
20. - Kamu düzeninin korunması veya suç işlenmesinin önlenmesi
nedenlerinden birine bağlı olarak usulüne göre verilmiş hâkim kararı
olmadıkça, yine bu nedenlere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan
durumlarda mülkî idare amirinin yazılı emri bulunmadıkça, kolluk
kuvvetleri, dernek ve eklentilerine giremez, arama yapamaz ve buradaki
eşyaya el koyamaz. Mülkî idare amirinin kararı yirmidört saat içinde
görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını el koymadan itibaren
kırksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.
Hâkim kararı, mülkî idare amiri tarafından dernek yöneticilerine yazıyla
duyurulur.
Yurt
dışından yardım alınması
MADDE
21. - Dernekler mülkî idare amirliğine önceden bildirimde bulunmak
şartıyla yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan aynî ve nakdî yardım
alabilirler. Bildirimin şekli ve içeriği yönetmelikte düzenlenir. Nakdî
yardımların bankalar aracılığıyla alınması zorunludur.
Taşınmaz mal edinme
MADDE
22. - Dernekler genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu
kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler.
Dernekler edindikleri taşınmazları, tapuya tescilinden itibaren bir ay
içinde mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.
Genel
kurul toplantısı ve organlara seçilenlerin idareye bildirilmesi
MADDE
23. - Dernekler, genel kurulu izleyen otuz gün içinde, yönetim kurulu ve
denetim kurulu ile derneğin diğer organlarına seçilen asıl ve yedek
üyeleri mülkî idare amirliğine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarında
ve yerleşim yerinde meydana gelen değişiklikler de aynı usule tâbidir.
Genel kurul sonuç bildiriminin şekli, içeriği ve gerekli belgeler
yönetmelikte düzenlenir.
Temsilcilik
MADDE
24. - Dernekler, gerekli gördükleri yerlerde dernek faaliyetlerini
yürütmek amacıyla temsilcilik açabilirler. Temsilcilikler, şube veya
dernek genel kurullarında temsil edilmezler. Şubeler temsilcilik açamazlar.
Temsilciliğin adresi, yönetim kurulu kararıyla temsilci olarak
görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından o yerin mülkî idare
amirliğine yazılı olarak bildirilir.
Plâtform oluşturma
MADDE
25. - Dernekler, amaçları ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan
alanlarda, kendi aralarında veya vakıf, sendika ve benzeri sivil toplum
kuruluşlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere ve yetkili
organlarının kararı ile plâtformlar oluşturabilirler.
Plâtformlar, kanunların dernekler için yasakladığı amaç ve faaliyet
konuları doğrultusunda kurulamazlar ve faaliyet gösteremezler. Bu yasağa
aykırı hareket edenler hakkında, bu Kanun ve ilgili kanunların cezaî
hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İzne
Tâbi Faaliyetler
Derneklerin izinle kurabileceği tesisler
MADDE
26. - Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere,
eğitim ve öğretim faaliyetleri için yurt, pansiyon; üyeleri için lokal
açmaları ve lokallerinde alkollü içki kullanılması ile bu tesislerin
işletilmesi mülkî idare amirinden izin almalarına bağlıdır. Bu tesislerin
açılması, işletilmesi ve kapatılmasına ilişkin esas ve usuller
yönetmelikte düzenlenir.
Kamu
yararına çalışan dernekler
MADDE
27. - Kamu yararına çalışan dernekler, ilgili bakanlıkların ve Maliye
Bakanlığının görüşü üzerine, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar
Kurulu kararıyla tespit edilir. Bir derneğin kamu yararına çalışan
derneklerden sayılabilmesi için, en az bir yıldan beri faaliyette
bulunması ve derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere giriştiği
faaliyetlerin topluma yararlı sonuçlar verecek nitelikte ve ölçüde olması
şarttır.
Kamu
yararına çalışan dernek statüsünün kazanılması, kaybedilmesi ve gerekli
belgeler ile diğer esas ve usuller yönetmelikte düzenlenir.
Kamu
yararına çalışan dernekler en az iki yılda bir denetlenir. Yapılan
denetimler sonucunda düzenlenen raporlar üzerine, kamu yararına çalışan
derneklerin organlarında görev alan üyeler veya ilgili personel, ağır
hapis veya ağır para cezası verilmesini gerektiren suçların işlendiğinin
tespit edilmesi halinde, geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanınca
görevden uzaklaştırılabilir. Görevden uzaklaştırılanların yerlerine, kesin
hükme kadar, öncelikle dernek üyelerinden olmak üzere görevlendirme
yapılır.
Kamu
yararına çalıştıklarına karar verilen dernekler, denetimler sonunda bu
niteliklerini kaybettikleri tespit edilirse, birinci fıkrada öngörülen
usulle haklarında alınan kamu yararına çalışan derneklerden sayılma kararı
kaldırılır.
Türkiye Kızılay Derneği ve Türk Hava Kurumunun tüzüklerini onaylamaya
Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Kamu
yararına çalışan derneklerin mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına
karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.
Dernek adları
MADDE
28. - Dernek adlarında; Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa
Kemal kelimeleri ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle
oluşturulan kelimeler İçişleri Bakanlığının izni ile kullanılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Yasaklar
Bazı
ad ve işaretleri kullanma yasağı
MADDE
29. - Derneklerin, mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış veya
feshedilmiş bir siyasî partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşun, bir
derneğin veya üst kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve
benzeri işaretleri ya da başka bir ülkeye ve daha önce kurulmuş Türk
devletlerine ait bayrak, amblem ve flamaları kullanmaları yasaktır.
Kurulması yasak olan dernekler ve yasak faaliyetler
MADDE
30. - Dernekler;
a)
Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere
sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar.
b)
Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil
eden fiilleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.
c)
Askerliğe, millî savunma ve genel kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim
ve eğitim faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçları gerçekleştirmek üzere
kamp veya eğitim yerleri açamazlar. Üyeleri için özel kıyafet veya
üniforma kullanamazlar.
Kayıt
ve yazışma dili
MADDE
31. - Dernekler, defterlerinde ve kayıtlarında ve Türkiye Cumhuriyetinin
resmi kurumlarıyla yazışmalarında Türkçe kullanırlar.
ALTINCI BÖLÜM
Ceza
Hükümleri
Ceza
hükümleri
MADDE
32. - Bu Kanuna aykırı davranışlara uygulanacak cezalar aşağıda
belirtilmiştir:
a)
Dernek kurma hakkına sahip olmadıkları halde dernek kuranlar veya
derneklere üye olmaları kanunlarla yasaklandığı halde dernek üyesi olanlar
ile derneklere üye olması kanunlarla yasaklanmış kişileri bilerek dernek
üyeliğine kabul eden veya kaydını silmeyen veya dernek üyesi iken
derneklere üye olma hakkını kaybeden kişileri dernek üyeliğinden silmeyen
dernek yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
b)
Genel Kurul toplantılarını kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak veya
dernek merkezinin bulunduğu veya tüzüğünde belirtilen yer dışında yapan
dernek yöneticileri beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır. Mahkemece, kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olarak
yapılan genel kurul toplantılarının iptaline de karar verilebilir.
c)
Yurt dışı yardımı bankalar aracılığıyla almayan dernek yöneticilerine, bu
şekilde alınan paranın yüzde beşi oranında idarî para cezası verilir.
d)
Derneğe ait tutulması gereken defter veya kayıtları tutmayan dernek
yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
e)
Genel kurul ve diğer dernek organlarında yapılan seçimler ve oylamalar ile
oyların sayım ve dökümüne hile karıştıranlar ve defter veya kayıtları
tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşyüzmilyon
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
f)
Her ne suretle olursa olsun kendisine tevdi olunan derneğe ait para veya
para hükmündeki evrak, senet veya sair malları kendisinin veya başkasının
menfaatine olarak sarf veya istihlâk veya rehneden veya satan, gizleyen,
imha, inkâr, tahrif veya tağyir eden yönetim kurulu başkanı ve üyeleri
veya denetçiler ile derneğin diğer personeli fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde, altı aydan iki yıla kadar hapis ve beşyüzmilyon
liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
g)
Yetkili mercilerin izni olmaksızın yabancı derneklerin Türkiye'de
temsilciliklerini veya şubelerini açanlar, faaliyetlerini yürütenler, bu
derneklerle işbirliğinde bulunanlar veya bu dernekleri üye kabul edenler
beşyüzmilyon liraya kadar para cezası ile cezalandırılır ve izinsiz açılan
şube veya temsilciliğin de kapatılmasına karar verilir.
h) 16
ncı maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen basımevi
yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
ı) 17
nci maddede yer alan zorunluluğa uymayanlar yüzmilyon lira idarî para
cezası ile cezalandırılır.
j) 19
uncu maddede belirtilen beyannameyi bilerek gerçeğe aykırı olarak verenler
üçmilyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
k) 9
ve 19 uncu maddelerin üçüncü fıkralarındaki zorunluluğa uymayanlar
beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
l)
21, 22, 23 ve 24 üncü maddelerde belirtilen bildirim yükümlülüğünü, 19
uncu maddede belirtilen beyanname verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen
dernek yöneticileri beşyüzmilyon lira idarî para cezası ile cezalandırılır.
m) 26
ncı maddede belirtilen tesisleri izinsiz açan dernek yöneticileri,
beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve tesisin
kapatılmasına da karar verilebilir.
n) 29
uncu maddede belirtilen yasaklara, yazılı olarak uyarılmalarına rağmen,
aykırı hareket eden dernek yöneticileri, fiilleri daha ağır bir cezayı
gerektirmediği takdirde beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır ve derneğin feshine de karar verilir.
o) 30
uncu maddenin (a) bendinde belirtilen yasağa aykırı hareket eden dernek
yöneticileri beşyüzmilyon liradan birmilyar liraya kadar ağır para cezası
ile cezalandırılır, tekerrürü halinde ağır para cezası yarı nispetinde
artırılarak hükmolunur. Aynı maddenin (c) bendine aykırı faaliyette
bulunan dernek yöneticileri, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği
takdirde, bir yıldan az olmamak üzere hapis cezası ile cezalandırılır ve
tesisin kapatılmasına da karar verilir.
p) 30
uncu maddenin (b) bendinde belirtilen kurulması yasak dernekleri kuranlar
ile bu bende aykırı harekette bulunan dernek yöneticileri fiilleri daha
ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve
beşyüzmilyon liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır ve derneğin
feshine de karar verilir.
r) 31
inci maddede öngörülen zorunluluğa uymayanlar birmilyar lira idarî para
cezası ile cezalandırılır.
Cezaların uygulanması
MADDE
33. - Bu Kanunda belirtilen cezalar çocuk dernekleri hakkında, yazılı
olarak uyarılmasına rağmen tekrar edilmesi halinde uygulanır.
Bu
Kanunun 32 nci maddesinde geçen “dernek yöneticileri” ibareleri dernek
yönetim kurulu başkanını ifade eder.
Bu
Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mülkî idare amiri tarafından
verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 7201
sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
Bu
cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine
getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz,
zaruret görülmeyen hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa
sürede sonuçlandırılır.
Bu
Kanuna göre verilen idarî para cezaları 6183 sayılı Âmme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
YEDİNCİ BÖLÜM
Diğer
Hükümler
Cemiyetler ve Dernekler kanunlarına yapılan atıflar
MADDE
34. - Diğer kanunlarda, 3512 sayılı Cemiyetler Kanunu, 1630 sayılı
Dernekler Kanunu veya 2908 sayılı Dernekler Kanunu ile bunların ek ve
değişikliklerine veya belli maddelerine yapılan atıflar, bu Kanuna veya bu
Kanunun aynı konuları düzenleyen madde veya maddelerine yapılmış sayılır.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde aynı konuları düzenleyen 4721 sayılı
Türk Medeni Kanununun ilgili hükümlerine atıf yapılmış sayılır.
Kanunun meslekî kuruluşlara uygulanacak hükümleri
MADDE
35. - Bu Kanunun 19, 20, 23, 26, 28, 29, 30 ve 31 inci maddeleri özel
kanunlarında hüküm bulunmamak kaydıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları ile işçi ve işveren sendikaları ve üst kuruluşları için de
ceza hükümleriyle birlikte uygulanır.
Uygulanacak hükümler
MADDE
36. - Bu Kanun hükümleri; yabancı dernekler ile merkezleri yurt dışında
bulunan dernek ve vakıf dışındaki kâr amacı gütmeyen kuruluşların
Türkiye'deki şube veya temsilcilikleri hakkında da ceza hükümleri ile
birlikte uygulanır. Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4721 sayılı Türk
Medeni Kanununun hükümleri uygulanır.
Yönetmelik
MADDE
37. - Bu Kanunun ilgili maddelerinde düzenlenmesi öngörülen yönetmelikler
İçişleri Bakanlığınca, kulüp adını alan derneklerle ilgili yönetmelik ise
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlıkça en geç altı ay
içinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler
çıkarılıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan
hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler
MADDE
38. - A) 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 62 nci
maddesi ve 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Madde
62. - Dernekler, 60 ıncı maddenin son fıkrası gereğince yapılan yazılı
bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve
zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler.
Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması
zorunludur.
B)
4721 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "yerleşim
yeri, kurucuları,", 64 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "tüzükte
başkaca bir düzenleme yoksa,", 77 nci maddesinin birinci fıkrasında yer
alan "yerel bir gazete ile ilan edilir ve aynı zamanda ve bir yazıyla", 92
nci maddesinde yer alan "uluslararası alanda işbirliği yapılmasında yarar
görülen hallerde ve karşılıklı olmak koşuluyla" ve 93 üncü maddesinde yer
alan "karşılıklı olmak koşuluyla" ibareleri madde metinlerinden
çıkarılmıştır.
C)
4721 sayılı Kanunun 61 inci maddesi ile 79 uncu maddesinin üçüncü fıkrası
yürürlükten kaldırılmıştır.
D)
14.2.1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilât ve Görevleri
Hakkında Kanunun 13/A maddesinin (h) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş
ve maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
h)
2860 sayılı Yardım Toplama Kanununa göre düzenlenecek yardım toplama
faaliyetleriyle ilgili işlemleri yürütmek.
Derneklerin kaydedileceği dernekler kütüğünün şekli, düzenleme ve kayıt
esasları yönetmelikle düzenlenir.
Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe kaymakamlıklarında
ayrıca ilçe dernekler büro şeflikleri oluşturulmaz.
E)
8.6.1984 tarihli ve 227 sayılı Vakıflar Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesine
aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Vakıfların dış ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerden veya diğer
kuruluşlardan yardım alması, derneklere uygulanan hükümlere tâbidir.
F)
23.6.1983 tarihli ve 2860 sayılı Yardım Toplama Kanununun 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında yer alan "gezi ve eğlenceler düzenlemek",
24 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki "belirli yerlere kutu koymak"
ibarelerinden sonra gelmek üzere "veya bilgileri otomatik ya da elektronik
olarak işleme tâbi tutmuş sistemler kullanmak" ibaresi eklenmiştir.
G)
2860 sayılı Kanunun 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Madde
7. - Yardım toplama faaliyeti bir ilin birden fazla ilçesini kapsıyorsa o
ilin valisinden, bir ilçenin sınırları içinde ise o ilçenin kaymakamından
izin alınır. Yardım toplama faaliyeti birden fazla ili kapsıyorsa yardım
toplama faaliyetine girişecek gerçek veya tüzel kişilerin yerleşim yerinin
bulunduğu ilin valisinden izin alınır ve izni veren valilik tarafından
ilgili valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verilir. Yardım toplama
faaliyetleriyle ilgili işlemler dernekler birimlerince yürütülür.
H)
6.10.1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE
39. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
40. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.