Sayı : B.13.2.SSK.5.01.07.00.IX.031-827543
19/11/2007
Konu :
506 sayılı Kanunun Ek 5 inci Maddesinin
IV Numaralı Bendinin Uygulaması.
GENELGE 2007 / 88
1- GENEL AÇIKLAMALAR
506 sayılı Kanunun Ek 5 inci
maddesinin IV üncü bendinde yer alan “Azotlu gübre ve şeker
sanayinde….” ibaresi, 27/03/2007 tarih, 26475 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 04/10/2006 tarih, 2002/157 E. 2006/97 K.
sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, uygulamanın usul ve esasları;
18/8/2007 tarih 26617 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “506 Sayılı
Kanunun Ek 5 inci Maddesinin IV Numaralı Bendinin Uygulanması Hakkında
Tebliğ” ve 26/9/2007 tarih 26655 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
“506 Sayılı Kanunun Ek 5 inci Maddesinin IV Numaralı Bendinin Uygulanması
Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ” ile
27/09/2007 tarihli “İşverenlerimize Yönelik Duyuru” metninde
açıklanmıştır.
Bilindiği gibi, itibari
hizmet; anılan Kanunun Ek 5 inci maddesinde belirtilen işyerleri ve
işlerde çalışan sigortalıların, bu işlerde en az 3600 gün çalışmaları
koşuluyla prim ödeme gün sayılarının 1/4’ünün sigortalılık sürelerine
eklenmesine ve beş yılı geçmemek üzere yaş hadlerinden indirim yapılmasına
imkan veren bir uygulamadır.
Gerek Ek 5 inci maddenin
gerekçesinde, gerekse Anayasa Mahkemesinin söz konusu Kararında
belirtildiği gibi, itibari hizmet kapsamındaki işlerin bariz
özelliğini; ağır, riskli ve sağlığa zararlı işlerde fiziki, ruhi ve
fizyolojik bakımlardan insan sağlığını olumsuz yönde etkileyen şartlar
altında yapılması oluşturmaktadır.
Yine, Anayasa Mahkemesinin
Kararında, itibari hizmet süresinden yararlanacak olanlar belirlenirken
yapılan işin niteliğinin dikkate alınması gerekliliği vurgulanmıştır.
Ancak, Anayasa Mahkemesinin
söz konusu iptal Kararı sonrasında Ek 5 inci maddenin IV numaralı bendi
uyarınca itibari hizmet süresi uygulaması kapsamına giren işyerleri ile
sigortalılar konusunda tereddütler oluştuğu görüldüğünden, uygulamada
aşağıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak işlem yapılacaktır.
2- KAPSAMA İLİŞKİN
AÇIKLAMALAR
2.1. İşyeri ve yapılan
işlerin bir arada bulunması:
506 sayılı Kanunun Ek 5 inci
maddesinin IV numaralı bendine göre, sigortalıların itibari hizmet
süresinden yararlanabilmeleri için; sigortalının IV numaralı bendin
“Sigortalılar” başlıklı bölümünde sayılan fabrika, atölye, havuz ve
depolarda ve trafo binası işyerlerinde çalışması ve ayrıca
sigortalının bu işyerlerinde IV numaralı bendin “Hizmetin Geçtiği Yer”
başlıklı bölümünde belirtilen “1-Çelik, demir ve tunç döküm işlerinde”,
“2- Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleri
ile gaz maskesiyle çalışmayı gerektiren işlerde”, “3-Patlayıcı maddeler
yapılması işlerinde” ve 4- Kaynak işlerinde” çalışması
gerekmektedir.
Dolayısıyla, bu iki şartın
birlikte gerçekleşmemesi durumunda sigortalıların itibari hizmet
uygulamasından yararlanmalarına imkan bulunmamaktadır.
Bilindiği gibi, Anayasa
Mahkemesinin 506 sayılı Kanunun Ek 5 inci maddesi ile ilgili iptal Kararı
öncesinde sadece azotlu gübre ve şeker sanayine bağlı fabrikalarla
bunların atölye, havuz, depo ve trafo binalarında çalışanlardan; çelik,
demir ve tunç döküm, zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz,
asit, boya, gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işler, patlayıcı maddeler
ile kaynak işlerinde çalışanlar itibari hizmet uygulamasından
yararlanmakta iken, madde metninden “Azotlu gübre ve şeker sanayinde….”
ibaresinin çıkartılması ve anılan Mahkeme Kararında diğer sanayi
kollarında da belli ağır, riskli ve sağlığa zararlı işlerin yapılmasında
çalışanların itibari hizmet süresinden yararlandırılmaları gerektiği
belirtildiğinden, diğer sanayi kollarında
faaliyet gösteren fabrika, atölye, havuz, depo ve trafo binalarında
çalışanların da Kanunda öngörülen işleri yapmaları kaydıyla itibari hizmet
uygulamasından yararlandırılmaları gerekmektedir.
İtibari hizmet uygulamasına
ilişkin muhtelif yargı kararlarında “atölye”, Kanunda belirtilen işlerin
yapıldığı, seri ve sürekli üretim yapılan birim olarak
nitelendirildiğinden, atölye kavramı bu şekilde değerlendirilecektir.
2.2. Kapsamdaki
işyerlerinde ağır, riskli ve sağlığa zararlı işlerin fiilen yapılması:
Sigortalıların itibari hizmet
süresinden yararlanabilmeleri için ağır, riskli ve sağlığa zararlı
işleri fiilen yapmaları gerekmektedir.
Dolayısıyla, kapsama giren
işyerlerinde Kanun metninde sayılan ağır, riskli ve sağlığa zararlı
işlerde fiilen çalışmayanlar ile bu işlere ilişkin meslek/kadro/iş
unvanına sahip olmakla birlikte başka işlerde (itibari hizmet kapsamına
girmeyen işlerde) çalışanlar itibari hizmet süresinden
yararlandırılmayacaklardır.
Örnek :
Kapsamdaki bir işyerindeki sigortalının iş unvanı “kaynakçı” olmasına
rağmen fiilen bu işi yapmayıp, “bekçi” (güvenlik görevlisi) olarak
istihdam ediliyorsa itibari hizmet süresinden yararlandırılmayacaktır.
Örnek :
Döküm fabrikasındaki bir sigortalının iş unvanı “boyacı”
olmasına rağmen söz konusu işi fiilen yapmayıp, “şoför” olarak istihdam
ediliyorsa itibari hizmet süresinden yararlandırılmayacaktır.
Örnek :
Döküm fabrikasındaki bir sigortalının iş unvanı “modelist”
olmasına rağmen, anılan fabrikanın maden eritme bölümünde cüruf alma
işinde fiilen çalıştırılıyorsa itibari hizmet süresinden
yararlandırılacaktır.
Yine, Ek 5 inci maddede
işyerleri ve itibari hizmet kapsamındaki işler birlikte tanımladığından ve
itibari hizmet kapsamında değerlendirilmesi gereken işin, bizzat sigortalı
tarafından seri ve sürekli üretim yapılan işyerlerinde, üretim süreci
içerisinde yapılması gerektiğinden, denetim, kontrol ve idareciliğin
gerektirdiği gözlem ve benzeri amaçlarla yapılan çalışmalar itibari hizmet
kapsamında değerlendirilmeyecektir.
2.3. Ağır, riskli ve sağlığa zararlı işlerin risklerine
maruz kalma:
506 sayılı Kanunun
Ek 5 inci maddesinin IV numaralı bendi kapsamına giren işyerlerinde, yine
madde metninde belirtilen ağır, riskli ve insan sağlığına zararlı işlerde
çalışılmakla birlikte, işin otomasyonla yapılması, ileri teknolojilerin
kullanılması gibi sebeplerle riskin ve zararlı faktörlerin etkilerinin
ortadan kaldırıldığı durumlarda sigortalıların itibari hizmet süresi
uygulamasından yararlandırılmaları söz konusu olmayacaktır.
3- EK 5 İNCİ MADDENİN IV
NUMARALI BENDİNDE BELİRTİLEN İŞLERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
506 sayılı Kanunun Ek 5 inci
maddesinin IV numaralı bendinde “Sigortalılar” bölümünde belirtilen
fabrika, atölye, havuz ve depoları ile trafo binalarında çalışan
sigortalılardan itibari hizmet süresinden yararlanması gerekenlerin
çalıştıkları “Hizmetin Geçtiği Yer” bölümünde belirtilen çelik, demir ve
tunç döküm işleri, zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz,
asit ve boya işleri, gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren diğer işler,
patlayıcı maddeler yapılması işleri ile kaynak işleri ile ilgili
açıklamalar aşağıda belirtilmiştir.
3.1.
Çelik, demir ve tunç döküm işlerinden:
- Demir izabe fabrikalarında
cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm
dairelerinde,
- Çelikhanelerin çelik yapılan
fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki
fırınlarda ve konvertörlerde,
- Sıvı haldeki demir ve
çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınması,
- Sıcak veya sıvı haldeki
cürufun taşınması ve işlenmesi,
- Haddehanelerde (soğuk
demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde,
haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve
araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların
kesilmesi ve hazırlanması,
- Demir ve çelik presleme
makinelerinde yapılan işlerle bu makinelerin sıcak demir veya çelikle
beslenmesi ve yapılan sıcak parçaların kaldırılma veya taşınması,
- Cürufun kırılması, ezilmesi,
toz haline konulması, tozların çuvallara doldurulması ve yükletilmesi
- Kalıp kumunun hazırlanması,
- Döküm kalıp ve maçalarının
yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi,
- Döküm şarjının hazırlanması
ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma
getirilmesi,
- Maden eritme ve dökme,
- Kalıpların sökülmesi ve
dökümlerin temizlenmesi,
- Savurma ve düşey döküm
yapımı, işleri anlaşılacaktır.
3.2. Zehirli, boğucu,
yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleri ile gaz maskesi ile
çalışmayı gerektiren diğer işler:
Fabrikalar ile bunların
atölye, havuz ve depoları ile trafo binalarında çalışan sigortalıların
itibari hizmet süresinden yararlanabilmeleri için gaz, asit ve boya
işlerinin zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı nitelikte
olması gerekmektedir.
A) Madde metninde
belirtilen gazlardan;
- Zehirli gazlar;
karbon monoksit, kükürtlü hidrojen (hidrojen sülfür), klor, fosfin
(fosforlu hidrojen) ve aynı nitelikleri haiz benzerleri,
- Tahriş edici
gazlar; amonyak, formaldehit, nitroz gazlar
(azot oksitler), flour, hidrofluorikasit hidrofluorisis, kükürt dioksit,
fosgen, siyan gazı ve aynı nitelikleri haiz benzerleri,
- Basit boğucu gazlar;
karbondioksit, metan, azot, azot oksitleri ve aynı nitelikleri haiz
benzerleri,
- Sistemik etki gösteren
zehirli gaz ve buharlar; arsenikli hidrojen (arsin), karbonsülfür
(buhar) ve aynı nitelikleri haiz benzerleri,
- Patlayıcı gazlar;
sıvılaştırılmış petrol gazı, asetilen, metan, karbonmonoksit, etilen, etan,
hidrojen ve aynı nitelikleri haiz benzerleri,
B) Madde metninde
belirtilen asitlerden; nitrik asit, sülfürik
asit, formik asit, asetik asit, oksalik asit ve aynı nitelikleri haiz
benzerleri,
C) Madde metninde
belirtilen boyadan ise; madeni boyalar
(arsenikli, kurşunlu, civalı, kadmiyumlu, kromlu, manganezli,
selenyumlu, silikatlı, karbon siyahlı, bakır, kobalt ve demir ve aynı
nitelikleri haiz benzeri boyalar) ile sentetik boyaların (azotlu, azoikli,
difenil metan, ftaleinli, antrokinonlu, kinoleinli, indigo boyaları ve
aynı nitelikleri haiz benzeri boyalar),
anlaşılması gerekmektedir.
D) Gaz maskesi ile
çalışmayı gerektiren işlerden; zehirli, boğucu,
yakıcı, öldürücü ve patlayıcı nitelikte olan gaz, asit ve boya işleri
dışında işin niteliği ve işin yapıldığı ortam gereği gaz maskesi ile
çalışmayı gerektiren işler anlaşılacaktır.
Örneğin;
bazı kimyasal sıvıların buharları (solventler, benzin, etil alkol,
formaldehit v.b.), kurşun buharları gibi zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü
ve patlayıcı nitelikte olan ve gaz maskesi kullanılmasını gerektiren işler
gibi.
3.3. Patlayıcı maddeler
yapımı işlerinden;
Madde metninde münhasıran “patlayıcı maddeler yapılması”
işlerinde çalışanlar kapsama alındığından, söz konusu maddelerin yapımı
(üretimi) dışında kalan işlerde çalışanlar, itibari hizmet süresi
uygulamasından yararlandırılmayacaktır.
3.4. Kaynak işleri
Kaynak işlerinden her çeşit
koruyucu gaz altında yapılan kaynak işleri, toz altı kaynak işleri,
oksijen ve elektrik kaynağı işlerinin anlaşılması gerekmektedir.
4-
PRİM BELGELERİNİN VERİLMESİ VE
PRİMLERİNİN ÖDENMESİNE İLİŞKİN HUSUSLAR
4.1. Prim Oranı:
Anayasa Mahkemesinin söz
konusu Kararına istinaden Ek 5 inci maddenin IV numaralı bendi uyarınca
itibari hizmet uygulamasından yararlanması gereken sigortalılar için
27/03/2007 tarihinden itibaren malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim
oranı % 9’u sigortalı, % 13’ü işveren hissesi olmak üzere toplam % 22
üzerinden tahakkuk edecektir.
4.2. Verilmesi
gereken aylık prim ve hizmet belgeleri:
Anayasa Mahkemesi Kararı
gereğince itibari hizmet kapsamına giren işyerlerindeki 27/03/2007 ila
30/09/2007 tarihleri arasında çalışmaları “3” numaralı belge türü ile
bildirilmesi gerektiği halde, farklı belge türü ile bildirilmiş olan
sigortalılara ilişkin aylık prim ve hizmet belgeleri için kağıt ortamında
“iptal” nitelikte, yine kağıt ortamında “3” numaralı belge türünden (prim
ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç tutarı iptal nitelikte belge ile
aynı olmak kaydıyla) asıl/ek nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi
verilecektir.
Örnek :
Ek 5 inci madde kapsamında yer alan bir işyerinde gaz maskesi ile yapılan
boya işinde çalışan bir sigortalının 2007/Mayıs ayına ilişkin 30 günlük
çalışmasının, daha önce “1” numaralı belge türü seçilmek suretiyle Kuruma
bildirilmiş olduğu varsayıldığında, bu sigortalı için 2007/Mayıs ayına
ilişkin “1” numaralı belge türü seçilerek iptal nitelikte ve “3” numaralı
belge türü seçilerek asıl/ek nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi
düzenlenerek (prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç tutarı iptal
nitelikteki belge ile aynı olmak kaydıyla) Kuruma verilecektir.
4.3. Fark primin ödenmesi,
gecikme cezası, gecikme zammı ve idari para cezası:
Anayasa Mahkemesi
Kararına istinaden itibari hizmet kapsamına giren işyerlerinde 27/03/2007
ila 30/09/2007 tarihleri arasındaki çalışmaları, “3” numaralı belge türü
ile bildirilmesi gerektiği halde, daha önce farklı belge türü seçilmek
suretiyle bildirilmiş olan sigortalılara ilişkin,
“3” numaralı belge türü seçilerek düzenlenecek asıl/ek
nitelikteki aylık prim ve hizmet belgelerinin en geç 30/11/2007
tarihine kadar (bu tarih dahil) Kurumumuza verilmesi gerekmektedir.
Bahse konu asıl/ek nitelikteki
prim belgelerinin 30/11/2007 tarihine kadar Kurumumuza verilerek tahakkuk
eden % 2 oranındaki fark primlerin aynı süre içinde ödenmesi halinde
gecikme cezası ve gecikme zammı alınmayacaktır. Fark prim tutarlarının
30/11/2007 tarihine kadar ödenmemesi halinde ise, % 2 oranındaki
fark prim tutarlarına 01/12/2007 tarihinden itibaren gecikme
cezası ve gecikme zammı uygulanacaktır.
Diğer taraftan, daha önce
farklı belge ve/veya kanun türü seçilerek verilmiş prim belgelerine
ilişkin olarak, sonradan düzeltme amaçlı verilen asıl ve ek nitelikteki
prim belgelerine (prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç tutarı iptal
nitelikteki belge ile aynı olmak kaydıyla) idari para cezası
uygulanmayacaktır.
Bu bağlamda, Anayasa Mahkemesi
Kararına istinaden itibari hizmet kapsamına giren işyerlerinde 27/03/2007
ila 30/09/2007 tarihleri arasındaki çalışmaları, daha önce farklı belge
türü seçilmek suretiyle bildirilmiş olan sigortalılara ilişkin, “3”
numaralı belge türü seçilerek düzenlenecek asıl/ek nitelikteki aylık prim
ve hizmet belgelerinin 30/11/2007 tarihine kadar Kuruma verilip
verilmediği üzerinde durulmaksızın idari para cezası uygulanmayacaktır.
4.4. 2007/Mart ayına ait “3”
numaralı belge türünden düzenlenecek prim belgesi:
Bilindiği gibi, Anayasa
Mahkemesinin iptal Kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı 27/03/2007
tarihinden itibaren yürürlüğe girdiğinden, bu Karara istinaden itibari
hizmet kapsamına giren sigortalılar için 2007/Mart ayına ilişkin prim
belgelerinin ne şekilde düzenleneceği aşağıda açıklanmıştır.
- İtibari hizmet
uygulamasından yararlandırılacak olan sigortalıların 2007/Mart ayında, tam
çalışmış, başka bir ifadeyle, daha önce 30 gün üzerinden bildirilmiş
olması durumunda “1” numaralı belge türünden 4
günlük iptal, “3” numaralı belge türünden de 4 günlük asıl/ek nitelikte
belge düzenlenerek kağıt ortamında Kuruma verilecektir.
- Sigortalıların
27/03/2007 tarihinden önce (ayın 1 ve 2’si dışında) ayın herhangi bir
gününde işe girmiş ve ayın sonuna kadar da çalışmış olması durumunda, “1”
numaralı belge türünden 5 günlük iptal, “3” numaralı belge türünden de 5
günlük asıl/ek nitelikte belge düzenlenerek kağıt ortamında Kuruma
verilecektir.
- Sigortalıların
27/03/2007 tarihinden önce işe girmiş olmakla birlikte, ay sonuna kadar
çalışılmaması durumunda, 27/03/2007 tarihinden sonraki (bu tarih dahil)
fiilen çalışılan gün sayısı kadar 1 numaralı
belge türünden iptal, iptal edilen gün sayısı kadar da “3” numaralı belge
türünden asıl/ek nitelikte belge düzenlenerek kağıt ortamında Kuruma
verilecektir.
- Sigortalıların 27/03/2007
tarihi ve bu tarihten sonra işe girmiş ve ayın sonuna kadar da çalışmış
olması durumunda daha önce “1” numaralı belge türü ile bildirilen gün
sayısı kadar iptal, iptal edilen gün sayısı üzerinden de “3” numaralı
belge türünden asıl/ek nitelikte belge düzenlenerek Kuruma verilecektir.
- Sigortalıların 2007/Mart
ayında çalışmış olmakla birlikte 27/03/2007 tarihinden önce işten çıkmış
olması durumunda bunlar için düzeltme amaçlı olarak belge verilmesine
gerek bulunmamaktadır.
4.5. 2007/Mart-Eylül
döneminde itibari hizmet kapsamındaki işten ayrılanlar:
Anayasa Mahkemesinin iptal
Kararı ile birlikte itibari hizmet kapsamına giren işyeri ve işlerde
2007/Mart-Eylül döneminde çalışmış olmakla birlikte işten ayrılmış veya
itibari hizmet kapsamında olmayan başka bir işte çalışmaya başlamış olan
sigortalılar için itibari hizmet kapsamında çalıştıkları sürelerle sınırlı
olmak üzere “4.3.” numaralı bölümde belirtildiği şekilde geriye yönelik
olarak iptal, ek/asıl prim belgesi verilecektir.
4.6. Ay içinde kısmen itibari
hizmet kapsamındaki işlerde çalışanlar:
Ayın bazı günlerinde itibari
hizmet süresi kapsamındaki işlerde, diğer günlerinde ise bu kapsam
dışındaki işlerde çalışan sigortalılar için itibari hizmet süresi
kapsamında çalıştıkları süreler “3” numaralı belge türünden, diğer
günlerdeki çalışmalar ise durumlarına uygun belge türünden Kuruma
bildirilecektir. Ancak, bu durumdaki sigortalıların her iki belge türünden
bildirilen gün sayısının 30’u geçmemesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, ayın bazı
günlerinde itibari hizmet kapsamında, bazı günlerinde ise kapsam dışındaki
işlerde çalışan sigortalılar için düzenlenecek aylık prim ve hizmet
belgelerinde eksik gün nedeninin işaretlenmesi gerektiğinden, bu
nitelikteki sigortalılar için eksik gün nedeni olarak “Diğer Nedenler”
seçeneği işaretlenecek ve bu prim belgeleri ile ilgili olarak Kuruma
verilecek olan “Ek-8 Sigortalıların Eksik Gün Bildirim Formları” ekinde
sigortalıların bildirildiği diğer prim belgesinin sureti eklenecektir.
Örnek :
Demir döküm fabrikasında çalışan (B) sigortalısının 2007/Kasım ayının
tamamı için ücret almaya hak kazandığı ve söz konusu ayın 13 gününde
itibari hizmet kapsamına giren bir işte, ayın kalan günlerinde ise kapsama
girmeyen bir işte çalıştığı varsayıldığında, bu sigortalı için “3”
numaralı belge türü seçilerek 13 gün, “1” numaralı belge türü seçilerek 17
gün üzerinden iki ayrı aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenerek Kuruma
gönderilecektir. Bahse konu sigortalı için eksik gün nedeni olarak her iki
belgede de “Diğer Nedenler” seçeneği işaretlenecek ve söz konusu
sigortalıya ilişkin olarak “1” numaralı belge için düzenlenecek olan Ek 8
belgesinin ekine “3” numaralı belge türünün, “3” numaralı belge türü için
düzenlenecek Ek: 8 belgesinin ekine ise “1” numaralı belgenin bir sureti
konulacaktır.
Diğer taraftan, sigortalıların
28, 29 veya 31 gün çeken ayların tamamında çalışmış olmalarına rağmen, söz
konusu ayların bazı günlerinde itibari hizmet kapsamında, bazı günlerinde
ise kapsam dışındaki işlerde çalışmalarının bulunması halinde, her iki
belgede kayıtlı prim ödeme gün sayısının toplamının 30’un altında veya
üstünde olması mümkün olmadığından, itibari hizmet kapsamında çalışılan
günler için “3” numaralı belge türü seçilmek suretiyle düzenlenecek olan
aylık prim ve hizmet belgelerinde kayıtlı prim ödeme gün sayısı, itibari
hizmet kapsamında fiilen çalışılan gün sayısı üzerinden, kapsama girmeyen
çalışmalardan dolayı düzenlenecek olan aylık prim ve hizmet belgesinde
kayıtlı prim ödeme gün sayısı ise 30 güne tamamlanmak suretiyle
hesaplanacaktır.
Örnek :
Patlayıcı maddeler yapımı ilgili bir fabrikada çalışan (B) sigortalısının
2007/Aralık ayının tamamı için ücret almaya hak kazandığı ve söz konusu
ayın 18 gününde itibari hizmet kapsamına giren bir işte, ayın kalan
günlerinde ise kapsama girmeyen bir işte çalıştığı varsayıldığında, bu
sigortalı için “3” numaralı belge türü seçilerek 18 gün, “1” numaralı
belge türü seçilerek 12 gün üzerinden iki ayrı aylık prim ve hizmet
belgesi düzenlenerek Kuruma gönderilecektir.
Örnek :
Tunç döküm fabrikasında çalışan (C) sigortalısının 29 gün çeken 2008/Şubat
ayının tamamı için ücret almaya hak kazandığı ve söz konusu ayın 9 gününde
itibari hizmet kapsamında, ayın kalan günlerinde ise kapsama girmeyen bir
işte çalıştığı varsayıldığında, bu sigortalı için “3” numaralı belge türü
seçilerek 9 gün, “1” numaralı belge türü seçilerek 21 gün üzerinden iki
ayrı aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenerek Kuruma gönderilecektir.
Öte yandan, Ek 5
inci maddenin IV numaralı bendi kapsamına giren işyeri ve işlerde sürekli
olarak günlük çalışmasının ağırlıklı bölümünü (günlük çalışmasının
2/3’ünden fazlasını) bu işlerde geçiren sigortalılar tam gün üzerinden,
itibari hizmet kapsamındaki işlerde günlük çalışmasının 2/3’ünden az
sürede çalışan sigortalılar ise, ay içinde bu nitelikteki işlerde geçen
çalışma saatleri toplamının günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle
bulunacak gün üzerinden itibari hizmet uygulamasından
yararlandırılacaktır.
4.7. Sosyal güvenlik destek
primine tabi olarak çalışanlar:
Emekli olduktan sonra itibari
hizmet kapsamındaki işlerde sosyal güvenlik destek primine tabi olarak
çalışan ve “2” numaralı belge türünden Kuruma bildirimleri yapılan
sigortalılar hakkında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi
alınmadığından “3” numaralı belge türünden bildirimlerinin yapılmasına
gerek bulunmamaktadır.
Ancak, emekli olduktan sonra
aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi olarak itibari hizmet
kapsamında bir işte çalışılması durumunda bu sigortalıların “3” numaralı
belge türünden Kuruma bildirimleri yapılacaktır.
4.8. 5084 sayılı Kanun
kapsamındaki illerde itibari hizmet uygulaması ile ilgili düzenlenecek
prim belgeleri:
27/03/2007 ila 30/09/2007
tarihleri arasında itibari hizmet kapsamında sayılan işyerlerinde çalışmış
olmalarına rağmen, hizmetleri ve kazançları, daha önce farklı belge türü
ile 5084 veya 5350 ya da 5615 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle yasal
süresi içinde Kuruma bildirilmiş sigortalılar için, iptal nitelikte belge
ile birlikte, “3” numaralı belge türü ve iptal nitelikteki belgede kayıtlı
kanun türü seçilmek suretiyle düzenlenen asıl veya ek nitelikteki prim
belgelerinin de yasal süresi içinde Kuruma verilmiş olduğu kabul edilecek
ve sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlandırılacaktır.
Örnek :
5615 sayılı Kanun kapsamına giren Kütahya ilimizdeki fabrika işyerinde
2007/Haziran ayında 10 gün süreyle kaynak işinde, diğer günlerinde ise
itibari hizmet kapsamına girmeyen işlerde çalışan (A) sigortalısının,
2007/Haziran ayında 30 günlük çalışmasının, “1” numaralı belge türü ve
8/5615 sayılı Kanun türü seçilmek suretiyle yasal süresi içinde Kuruma
bildirildiği ve söz konusu belgede toplam 40 sigortalının kayıtlı olduğu
varsayıldığında, (A) sigortalısı için prim ödeme gün sayısı 10 gün ve bu
10 güne isabet eden prime esas kazanç tutarı üzerinden tanzim edilecek “1”
numaralı belge türü ve 8/5615 sayılı Kanun çeşidi seçilerek iptal
nitelikte, “3” numaralı belge türü ve 8/5350 sayılı Kanun türü seçilerek
asıl/ek nitelikte aylık prim ve hizmet belgesi verilmesi halinde 5084
sayılı Kanunun 5165 sayılı Kanunla değişik 4 üncü maddesinde öngörülen
sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanılacaktır.
4.9. Aracıların
(taşeronların) çalıştırdıkları sigortalılar:
506 sayılı Kanunun “Üçüncü
kişinin aracılığı” başlıklı 87 nci maddesinde, sigortalıların üçüncü bir
kişinin aracılığı ile işe girmeleri ve bunlarla sözleşme yapmış olmaları
halinde dahi, bu Kanunun işverene yüklediği ödevlerden dolayı, aracı
(taşeron) olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işverenin de sorumlu olduğu
öngörülmüş olup, Kurum uygulamasında da aracıların çalıştırdıkları
sigortalılardan dolayı ayrı bir işyeri tescili yapılmayıp, bunların
Kanunda belirtilen yükümlükleri (sigortalı işe giriş bildirgesi, prim
belgelerinin verilmesi, primlerin ödenmesi vb.) asıl işverene ait işyeri
numarası üzerinden yerine getirilmektedir.
Dolayısıyla, Anayasa
Mahkemesinin söz konusu iptal Kararı ile birlikte itibari hizmet kapsamına
giren işyeri ve işlerde aracılar tarafından da sigortalı çalıştırılması
halinde, itibari hizmet uygulaması ile ilgili verilecek prim belgeleri ve
primlerin ödenmesine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde aracı
ile birlikte asıl işverenin de sorumluluğu bulunmaktadır.
4.10. Yıllık ücretli izin,
istirahat gibi nedenlerle itibari hizmet kapsamındaki işlerde
çalışılmaması:
İtibari hizmet uygulamasından
yararlanılabilmesi için Ek 5 inci maddenin IV numaralı bendinde belirtilen
işyeri ve işlerde fiilen çalışılması şart olduğundan, sigortalıların madde
metninde belirtilen ağır, riskli ve sağlığa zararlı işlerde fiilen
çalışmasının söz konusu olmadığı ücretli izin, istirahat gibi sürelerde
itibari hizmet kapsamında bildirimleri yapılmayacaktır.
Bilgi edinilmesini ve gereğini
rica ederim.
Tahsin GÜNEY
Kurum Başkanı V.